Czas trwania:
45 / 90 minut
Sugestia:
Starsze klasy szkoły średniej
To Ty jesteś gospodarzem tych zajęć. Najlepiej znasz grupę, którą uczysz i wiesz, w jaki sposób najlepiej będzie przeprowadzić tę lekcję. Ta lekcja jest tylko sugestią – zachęcamy do rozbudowywania, modyfikowania lub przeprowadzania w innej formie!
Cele:
- Uczeń zna podstawy prawne wolności zgromadzeń w Polsce i Unii Europejskiej oraz rozumie ich znaczenie dla funkcjonowania demokratycznego społeczeństwa
- Uczeń potrafi wyjaśnić zasady organizowania i uczestniczenia w zgromadzeniach oraz wskazać prawa i obowiązki organizatora i uczestnika
- Uczeń rozpoznaje historyczne i współczesne przykłady zgromadzeń, które wpłynęły na zmiany społeczne lub polityczne
- Uczeń potrafi opracować i przedstawić zasady bezpiecznego i odpowiedzialnego udziału w zgromadzeniu
- Uczeń rozumie rolę wolności zgromadzeń w demokratycznym państwie
ROZGRZEWKA
Aktywność:
- Na początku możesz zadać pytanie: Z czym kojarzy Wam się wolność słowa? Możesz zapisać skojarzenia na tablicy.
- Wyjaśnij, że wolność słowa to prawo do swobodnego wyrażania opinii, przekonań i informacji, ale nie jest prawem absolutnym – podlega ograniczeniom, np. ze względu na ochronę innych osób, porządek publiczny czy bezpieczeństwo państwa oraz, że wolność słowa jest jednym z podstawowych praw człowieka, gwarantowane przez Konstytucję RP (art. 54) oraz Powszechną Deklarację Praw Człowieka (art. 19).
- Możesz także wprowadzić analogię: Wyobraźcie sobie, że jesteś na wydarzeniu typu open mic – każdy może wejść na scenę, wziąć mikrofon i powiedzieć, co myśli: pochwalić coś, skrytykować, opowiedzieć dowcip, poruszyć ważny temat. Wolność słowa to właśnie to prawo – możesz wejść na scenę i mówić, co czujesz i myślisz. Nikt nie powinien cię za to karać, ale są zasady klubu, w którym odbywa się to wydarzenie.
Nie możesz:
- Obrażać innych ludzi ze względu na to kim są (np. ich rasę, religię, orientację);
- Nawoływać do przemocy (np. „idźmy i zróbmy coś z nimi!”);
- Rozpowszechniać fałszywych informacji, które mogą komuś zaszkodzić (np. że woda z wybielaczem leczy nowotwory);
- Krzyczeć „pożar!” bez powodu, o możesz wywołać panikę i chaos
Pytania do uczniów:
- Czy każda osoba powinna móc zabrać głos?
- Czy można kogoś wyłączyć z występu, gdy zacznie obrażać publiczność albo nawoływać do przemocy?
- Jaka jest różnica między ostrą opinią a atakiem słownym? Gdzie kończy się „ostry żart” lub „krytyka”, a zaczyna hejt lub przemoc słowna?
- Czy możliwość wzięcia mikrofonu daje ci większą odpowiedzialność?
- Czy jeśli wiemy, że osoba, która chce wziąć mikrofon, już kiedyś stosowała hejt, to czy możemy takiej osobie zabronić wzięcia mikrofonu?
DOŚWIADCZENIE
Gra decyzyjna „Głos rozsądku”
Podczas gry „Głos rozsądku” uczniowie wcielają się w moderatorów fikcyjnego portalu społecznościowego, gdzie mają ocenić, które treści mieszczą się jeszcze w ramach wolności słowa, a które już tę wolność przekraczają.
Otwórz dostępną TUTAJ prezentację – zawiera ona slajdy z wypowiedziami zamieszczonymi na portalu społecznościowym. Po każdym slajdzie znajdziesz wyjaśnienie, czy zamieszczony komunikat mieści się w granicach wolności słowa, czy jednak jest to już hejt, manipulacja, czy mowa nienawiści.
Po wyświetleniu każdego kolejnego slajdu zadaj uczniom pytanie, co uważają o zaprezentowanej wypowiedzi.
INSPIRACJE
Przykłady z życia i popkultury – jak korzystać z wolności słowa?
Kampanie społeczne promujące odpowiedzialne korzystanie z wolności słowa (np. „Ogarnij hejt”, „Kampania Stop Hejt”).
Poproś uczniów o inne przykłady z popkultury lub mediów.
REFLEKSJE I PODSUMOWANIE
Pytania do klasy
- Czy wolność słowa oznacza, że można powiedzieć wszystko, co się myśli
- Jak odróżnić krytykę od mowy nienawiści?
- Jak reagować, gdy jesteśmy świadkami nadużycia wolności słowa?
- Jak można bronić swojej wolności słowa i innych osób?
- Dlaczego odpowiedzialność za słowo jest ważna w społeczeństwie demokratycznym?
- Jakie są skutki braku odpowiedzialności za słowo w internecie i życiu publicznym?