Samorząd lokalny i aktywność obywatelska

Spis treści

Instrukcja 

Czas trwania: 45-60 minut

Cele lekcji

Uczeń:

  • wyjaśnia, czym jest samorząd lokalny;
  • zna zadania gminy, powiatu i województwa samorządowego;
  • rozumie znaczenie aktywności obywatelskiej w lokalnej społeczności;
  • potrafi wskazać sposoby, w jakie obywatele mogą wpływać na decyzje samorządu;
  • potrafi wskazać przykłady lokalnych inicjatyw obywatelskich.
Materiały dydaktyczne
  • telefon, tablet lub komputer z dostępem do Internetu 
  • tablica/interaktywna prezentacja,
  • Linki do przykładowych stron budżetu obywatelskiego (np. bo.um.warszawa.pl)
  • mapa administracyjna Polski.  
WPROWADZENIE (5 min)
  • Nauczyciel zadaje pytanie otwierające: „Czy wiesz, kto decyduje o tym, jak wyglądają twoje okolice — drogi, szkoła, park, boisko?”
  • Uczniowie odpowiadają spontanicznie. Nauczyciel zapisuje odpowiedzi na tablicy.
  • Wprowadzenie pojęcia samorządu lokalnego — krótkie wyjaśnienie.
  • W celu wskazania, jak codzienne decyzje i aktywność obywatelska może wpłynąć na życie w gminie, Nauczyciel może wykorzystać umieszczoną na platformie edukacyjnej https://dzwonekobywatelski.pl grę mobilną City Ballot.  

CZĘŚĆ GŁÓWNA (30 min)

  1. Miniwykład z dyskusją (10 min)

Zagadnienia do poruszenia:

  • Co to jest samorząd lokalny?
  • Jakie są jednostki samorządu terytorialnego (gmina, powiat, województwo)?
  • Organy samorządu (rada gminy/miasta, wójt, burmistrz, prezydent miasta)
  • Jakie są zadania samorządu? (np. edukacja, transport, ochrona środowiska, kultura)
  • Skąd samorząd ma pieniądze? (podatki lokalne, subwencje, dotacje)
  1. Praca w grupach – analiza przypadków (10–15 min)

Uczniowie pracują w 3–4 osobowych grupach. Każda grupa otrzymuje przykład lokalnej sprawy (np. potrzeba remontu placu zabaw, budowa ścieżki rowerowej, organizacja wydarzenia kulturalnego).

Zadanie:

Przygotuj plakat lub ulotkę zachęcającą mieszkańców do udziału w konsultacjach społecznych.

Pytania pomocnicze:

  • Co powinno znaleźć się na plakacie/ulotce, aby skutecznie przyciągnąć uwagę mieszkańców? 
  • Kto powinien być adresatem i jakie grupy mieszkańców warto szczególnie zachęcić? 
  • W jakich miejscach w naszej miejscowości najlepiej umieścić i rozwiesić taki plakat/ulotkę, żeby zobaczyło go jak najwięcej osób?
  • Jakie hasło lub grafika mogłyby najlepiej zachęcić do udziału?
  • W jaki sposób podać informacje o terminie i miejscu konsultacji, aby były czytelne i łatwe do zapamiętania?

Odpowiedzcie na pytania:

  1. Kto powinien się zająć tą sprawą?
  2. Jak mieszkańcy mogą wpłynąć na decyzje samorządu w tej sprawie?
  3. Jakie działania mogą podjąć obywatele?

Prezentacja wyników przez wybrane grupy.

  1. Dyskusja moderowana – aktywność obywatelska (5–10 min)

Pytania do dyskusji:

    • Czy mieszkańcy w twojej miejscowości są aktywni? Jakie znasz przykłady?
    • Czy młodzi ludzie mogą mieć wpływ na sprawy lokalne? W jaki sposób?
    • Co byś chciał/chciała zmienić w swojej okolicy?
    • Czy warto angażować się w sprawy lokalne? Dlaczego?   

PODSUMOWANIE (5 min)

  • Krótkie powtórzenie: czym jest samorząd, jakie ma zadania, jak można się angażować.
  • Nauczyciel zadaje pytanie końcowe: „Co możesz zrobić już teraz, by zmienić coś w swojej okolicy?” 

Uwagi metodyczne

  • Lekcję warto dostosować do lokalnych realiów – np. odwołać się do aktualnych wydarzeń z gminy/miasta. W tym celu można odwołać się do aktualnych projektów realizowanych w gminie w ramach lokalnego budżetu obywatelskiego. 
  • Warto także dokonać porównania aktualnych projektów realizowanych w ramach budżetów obywatelskich w sąsiednich gminach lub nawet w gminach w zupełnie innych częściach Polski. 
  • Można zaprosić na kolejną lekcję przedstawiciela lokalnego samorządu lub aktywistę.
  • Warto wprowadzić pojęcia takie jak: konsultacje społeczne, inicjatywa obywatelska, budżet obywatelski, petycja. 
Przewijanie do góry