Unijne prawo równości

Spis treści

Warsztat

„UNIJNE PRAWO RÓWNOŚCI”

Moduł: Umiejętności
Czas trwania: 20-25 minut
Sugestia: zadanie dla grup zaawansowanych, sugerowane dla starszych klas

Zadanie: Podziel klasę na kilka grup. Rozdaj grupom opis sytuacji (opisy do druku znajdują się w sekcji „załączniki”). Poproś, aby osoby uczestniczące w doświadczeniu przygotowały odpowiedzi na pytania znajdujące się na końcu opisów sytuacji. Na zadanie mają kilkanaście minut. Następnie omów z klasą odpowiedzi. Zadbaj o to, by każda grupa zabrała głos w dyskusji. Skorzystaj z modułu „Wiedza” i porozmawiaj z klasą o prawach i wolnościach chronionych w Unii Europejskiej oraz zasadzie pierwszeństwa prawa UE. Zastanówcie się wspólnie nad rolą europejskich trybunałów i Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich.

OPIS SYTUACJI

Parlamentarzyści jednego z mniejszych państw członkowskich chcą wprowadzić regulację, zgodnie z którą funkcjonujący w ramach Unii Europejskiej program wymiany studentów będzie bezpłatny tylko dla państw sąsiadujących. Oznacza to, że np. studentka z Polski nie będzie mogła bezpłatnie korzystać z wymiany z uniwersytetem w Hiszpanii. Nowe zasady programu wymiany stawiałyby w pozycji istotnie uprzywilejowanej osoby studiujące w krajach tzw. Europy Zachodniej, które dołączyły do Unii Europejskiej jako pierwsze, ograniczając jednocześnie możliwość poznawania ich przez osoby studiujące z innych krajów. Prasa europejska poinformowała, że zgodnie z jej ustaleniami rząd ww. państwa uzgodnił już niezbędną większość w Radzie Unii Europejskiej do przegłosowania swojego pomysłu. W związku z tymi doniesieniami na uniwersytetach europejskich, w szczególności w Europie Środkowej i Wschodniej organizacje studenckie zorganizowały protesty chcąc wyrazić swój sprzeciw wobec planowanych zmian. Organizacje te podkreślały rażącą niezgodność proponowanych przez ww. rząd rozwiązań zarówno z prawem pierwotnym Unii Europejskiej, w szczególności Kartą Praw Podstawowych, jak i Europejską Konwencją Praw Człowieka. Protesty zostały szybko stłumione przez wewnętrzne organy uniwersytetów państw członkowskich. Zagrożono bowiem, że studenci uczestniczących w protestach nie zaliczą roku akademickiego. Wywołało to oburzenie wśród społeczności studenckiej. Pomimo to cała akcja została zwieńczona ponadnarodową petycją w sprawie zablokowania nowych regulacji, a organizacje studenckie rozpoczęły również europejską inicjatywę obywatelską, w ramach której chcą zebrać 1 000 000 podpisów pod projektem nowego programu edukacyjnego, uwzględniającego potrzeby wszystkich społeczności państw członkowskich.

Pytania do zadania grupom

1. Jak oceniacie takie rozwiązanie?

2. Czy jest ono sprawiedliwe?

3. Jak myślicie, dlaczego parlamentarzyści zdecydowali się na taką propozycję?

4. Czy uważacie, że jest ona zgodna z duchem i ideą Unii Europejskiej? Uzasadnijcie dlaczego tak, a dlaczego nie?

5. Jak myślicie, co osobom studiującym w Unii Europejskiej daje możliwość bezpłatnego studiowania w innym państwie członkowskim?

6. Jakie są korzyści dla Unii Europejskiej z funkcjonowania programu wymiany dla osób studiujących?

7. Jakie prawa i wolności gwarantowane przez prawo unijne zostały naruszone w niniejszej sprawie?

8. Jakie prawa i wolności gwarantowane przez Europejską Konwencję Praw Człowieka zostały naruszone w niniejszej sprawie?

9. Zaproponujcie orzeczenie, które po rozpoznaniu niniejszej sprawy mógłby wydać Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej lub Europejski Trybunał Praw Człowieka.

10. Czy rozpoczęta przez organizacje studenckie procedura zbiórki podpisów może okazać się skuteczna? Jeśli tak, jakie warunki muszą zostać spełnione, by tak się stało?

Materiały uzupełniające do zadania, z których możesz skorzystać po odbyciu debaty

Podstawowe artykuły do wykorzystania przy rozwiązywaniu zadania

KARTA PRAW PODSTAWOWYCH

Artykuł 11

Wolność wypowiedzi i informacji

1. Każdy ma prawo do wolności wypowiedzi. Prawo to obejmuje wolność posiadania poglądów oraz otrzymywania i przekazywania informacji i idei bez ingerencji władz publicznych i bez względu na granice państwowe.

2. Szanuje się wolność i pluralizm mediów.

Artykuł 12

Wolność zgromadzania się i stowarzyszania się

1. Każdy ma prawo do swobodnego, pokojowego zgromadzania się oraz do swobodnego stowarzyszania się na wszystkich poziomach, zwłaszcza w sprawach politycznych, związkowych i obywatelskich, z którego wynika prawo każdego do tworzenia związków zawodowych i przystępowania do nich dla obrony swoich interesów.

2. Partie polityczne na poziomie Unii przyczyniają się do wyrażania woli politycznej jej obywateli.

Artykuł 14

Prawo do nauki

1. Każdy ma prawo do nauki i dostępu do kształcenia zawodowego i ustawicznego.

2. Prawo to obejmuje możliwość korzystania z bezpłatnej nauki obowiązkowej.

3. Wolność tworzenia placówek edukacyjnych z właściwym poszanowaniem zasad demokratycznych i prawo rodziców do zapewnienia wychowania i nauczania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami religijnymi, filozoficznymi i pedagogicznymi są szanowane, zgodnie z ustawami krajowymi regulującymi korzystanie z tej wolności i tego prawa.

Artykuł 20

Równość wobec prawa

Wszyscy są równi wobec prawa.

Artykuł 21

Niedyskryminacja

1. Zakazana jest wszelka dyskryminacja w szczególności ze względu na płeć, rasę, kolor skóry, pochodzenie etniczne lub społeczne, cechy genetyczne, język, religię lub przekonania, poglądy polityczne lub wszelkie inne poglądy, przynależność do mniejszości narodowej, majątek, urodzenie, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną.

2. W zakresie zastosowania Traktatów i bez uszczerbku dla ich postanowień szczególnych zakazana jest wszelka dyskryminacja ze względu na przynależność państwową.

EUROPEJSKA KONWENCJA PRAW CZŁOWIEKA

ARTYKUŁ 10

Wolność wyrażania opinii

1. Każdy ma prawo do wolności wyrażania opinii. Prawo to obejmuje wolność posiadania poglądów oraz otrzymywania i przekazywania informacji i idei bez ingerencji władz publicznych i bez względu na granice państwowe. Niniejszy przepis nie wyklucza prawa Państw do poddania procedurze zezwoleń przedsiębiorstw radiowych, telewizyjnych lub kinematograficznych.

2. Korzystanie z tych wolności pociągających za sobą obowiązki i odpowiedzialność może podlegać takim wymogom formalnym, warunkom, ograniczeniom i sankcjom, jakie są przewidziane przez ustawę i niezbędne w społeczeństwie demokratycznym w interesie bezpieczeństwa państwowego, integralności terytorialnej lub bezpieczeństwa publicznego ze względu na konieczność zapobieżenia zakłóceniu porządku lub przestępstwu, z uwagi na ochronę zdrowia i moralności, ochronę dobrego imienia i praw innych osób oraz ze względu na zapobieżenie ujawnieniu informacji poufnych lub na zagwarantowanie powagi i bezstronności władzy sądowej.

ARTYKUŁ 11

Wolność zgromadzeń i stowarzyszania się

1. Każdy ma prawo do swobodnego, pokojowego zgromadzenia się oraz do swobodnego stowarzyszania się, włącznie z prawem tworzenia związków zawodowych i przystępowania do nich dla ochrony swoich interesów.

2. Wykonywanie tych praw nie może podlegać innym ograniczeniom niż te, które określa ustawa i które są konieczne w społeczeństwie demokratycznym z uwagi na interesy bezpieczeństwa państwowego lub publicznego, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwu, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób. Niniejszy przepis nie stanowi przeszkody w nakładaniu zgodnych z prawem ograniczeń korzystania z tych praw przez członków sił zbrojnych, policji lub administracji państwowej.

ARTYKUŁ 14

Zakaz dyskryminacji

Korzystanie z praw i wolności wymienionych w niniejszej Konwencji powinno być zapewnione bez dyskryminacji wynikającej z takich powodów jak płeć, rasa, kolor skóry, język, religia, przekonania polityczne i inne, pochodzenie narodowe lub społeczne, przynależność do mniejszości narodowej, majątek, urodzenie bądź z jakichkolwiek innych przyczyn.

PROTOKÓŁ DODATKOWY DO KONWENCJI

ARTYKUŁ 2

Prawo do nauki

Nikt nie może być pozbawiony prawa do nauki. Wykonując swoje funkcje w dziedzinie wychowania i nauczania, Państwo uznaje prawo rodziców do zapewnienia tego wychowania i nauczania zgodnie z ich własnymi przekonaniami religijnymi i filozoficznymi.